… NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE

ARABULUCULUK SON TUTANAK TARİHİ : [../../20..]

DAVACI : [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [...........]) [Açık adres]

VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] ([Baro] Barosu, Sicil No: [.....]) [Adres / KEP / UETS adresi]

DAVALI : [Şirket Unvanı] (Vergi/MERSİS No: [...........]) [Açık adres]

KONU : Davalı işverence düzenlettirilen [../../20..] tarihli ibranamenin geçersizliğinin tespiti ile müvekkilin bakiye işçilik alacaklarının davalıdan tahsili talebinden ibarettir.

DAVA DEĞERİ : [.......] TL (Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla kısmi dava olarak açılmıştır.)

AÇIKLAMALAR

1. Taraflar arasındaki iş ilişkisi

Müvekkil, davalı işverene ait [işyeri adı/adresi] adresindeki işyerinde [../../20..] – [../../20..] tarihleri arasında, [.....] yıl [.....] ay süreyle [unvan/görev] sıfatıyla çalışmıştır. Son brüt aylık çıplak ücreti [.......] TL'dir. İş sözleşmesi [../../20..] tarihinde [fesih biçimi] ile sona ermiştir.

2. İbranamenin düzenlenme biçimi

Davalı işveren, müvekkile [../../20..] tarihli bir ibraname imzalatmıştır. İbraname, [fesih tarihinden [.....] gün sonra / iş ilişkisi devam ederken / işe giriş sırasında matbu olarak] düzenlenmiştir. Belgede [miktar gösterilmiş / miktar gösterilmemiş] olup ödeme [elden / banka aracılığıyla / kısmen] yapılmıştır.

3. İbranamenin geçersizliği

İş ilişkisinde ibra, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin ikinci fıkrası şu şekildedir:

"İşçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır. Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür."

Üçüncü fıkra ise şöyledir:

"Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi, ödemelerin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur."

Dördüncü fıkra uyarınca bu hükümler, "destekten yoksun kalanlar ile işçinin diğer yakınlarının isteyebilecekleri dâhil, hizmet sözleşmesinden doğan bütün tazminat alacaklarına da uygulanır."

Somut olayda ibraname, kanunun aradığı şartları taşımamaktadır:

• Bir aylık süre: İbraname, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren bir aylık süre geçmeden, fesihten yalnızca [.....] gün sonra düzenlenmiştir.
  
• Alacağın türü ve miktarı: İbranamede ibra konusu alacakların türü ve miktarı açıkça belirtilmemiştir.
  
• Noksansız ödeme: Ödeme, müvekkilin hak ettiği tutara göre noksandır.
  
• Banka aracılığıyla ödeme: Ödeme banka aracılığıyla yapılmamıştır.
  

Bu unsurlardan herhangi birinin bulunmaması, kanunun açık ifadesiyle ibranameyi kesin olarak hükümsüz kılar.

4. Yargıtay'ın konuya ilişkin belirlemeleri

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 26.02.2020 tarihli, 2017/16444 E., 2020/3080 K. sayılı kararı ibra sözleşmelerine ilişkin ölçütleri ayrıntılı biçimde ortaya koymaktadır.

Bir aylık bekleme süresi bakımından kararda; "Geçerli ve haklı neden iddialarına dayanan fesihlerde dahi ibraname düzenlenmesi için feshi izleyen bir aylık sürenin beklenmesi gerekir." denilmiştir. Kararda bu sürenin niteliği de açıklanmıştır: "bir aylık bekleme süresi ibra sözleşmelerinin düzenlenme zamanı ile ilgili olup ifayı ilgilendiren bir durum değildir. Başka bir anlatımla işçinin fesih ile muaccel hale gelen kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve izin ücreti gibi haklarının ödeme tarihi bir ay süreyle ertelenmiş değildir."

Kararda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden önce yapılan ibra sözleşmeleri yönünden geçersizlik sorununun Dairenin ilkeleri dahilinde değerlendirileceği belirtilerek bu ilkeler sayılmıştır. Bu ilkeler arasında, iş ilişkisi sürerken düzenlenen belgeler bakımından, Dairenin kökleşmiş içtihadı olarak "iş ilişkisi devam ederken düzenlenen ibra sözleşmeleri geçersizdir." belirlemesine yer verilmiş; gerekçe olarak işçinin bu dönemde tamamen işverene bağımlı olduğu ve iradesi dışında ibra sözleşmesi imzalamaya yönelmesinin mümkün olduğu ifade edilmiştir.

Aynı ilkeler arasında tarih ve içerik bakımından; "İbranamenin tarih içermemesi ve içeriğinden de fesih tarihinden sonra düzenlendiğinin açıkça anlaşılamaması durumunda ibranameye değer verilemez." denilmiştir.

Yine bu ilkeler kapsamında ibranın konusu bakımından; "varlığı şüpheli ya da tartışmalı olan borçların ibra yoluyla sona ermesi mümkün değildir" ve "Savunma ve işverenin diğer kayıtları ile çelişen ibra sözleşmelerinin geçersiz olduğu kabul edilmelidir." belirlemeleri yapılmıştır.

Kısmi ödeme hâlinde; kararda, 01.07.2012 tarihinden önce yapılan ibra sözleşmelerine ilişkin ilkeler kapsamında, kısmi ödemelerde Dairenin kökleşmiş içtihatlarında ibraya değer verilmediği ve yapılan ödemenin makbuz hükmünde olduğu belirtilmiş, ayrıca "Miktar içeren ibranamenin çalışırken alınmış olması makbuz etkisini ortadan kaldırmaz." denilmiştir.

Aynı ilkeler arasında ihtirazi kayıt bakımından; "işçinin ibranamede yasal haklarını saklı tuttuğuna dair ihtirazi kayda yer vermesi ibra iradesinin bulunmadığını gösterir." denilmiştir.

Ödeme yöntemi bakımından kararda, banka dışı yollarla yapılan ödemelerde borcun ibra yerine tamamen veya kısmen ifa yoluyla sona ermiş olacağı belirtilmiştir.

5. Bakiye alacaklar

İbranamenin geçersizliği karşısında, müvekkilin hak ettiği ancak ödenmeyen alacakları talep edilmektedir:

• Alacak kalemi: Kıdem tazminatı · Hak edilen: [.......] TL · Ödenen: [.......] TL · Bakiye: [.......] TL
• Alacak kalemi: İhbar tazminatı · Hak edilen: [.......] TL · Ödenen: [.......] TL · Bakiye: [.......] TL
• Alacak kalemi: Yıllık izin ücreti · Hak edilen: [.......] TL · Ödenen: [.......] TL · Bakiye: [.......] TL
• Alacak kalemi: Fazla çalışma ücreti · Hak edilen: [.......] TL · Ödenen: [.......] TL · Bakiye: [.......] TL
• Alacak kalemi: TOPLAM · Bakiye: [.......] TL

İbranamede gösterilen ve banka aracılığıyla yapılan ödemeler, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmünde kabul edilerek hesaplanacak alacaklardan mahsup edilmelidir.

6. Usule ilişkin açıklamalar

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrası uyarınca "Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." Müvekkil arabulucuya başvurmuş, [../../20..] tarihli son tutanak ile anlaşma sağlanamamıştır. Son tutanağın aslı/onaylı örneği dilekçemiz ekinde sunulmuştur.

4857 sayılı Kanun'un Ek 3. maddesi uyarınca kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti bakımından zamanaşımı süresi beş yıldır.

Alacak miktarı bilirkişi incelemesine bağlı olduğundan dava kısmi dava olarak açılmıştır. 6100 sayılı HMK'nın 109. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca talep konusunun, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılması hakkımız saklıdır.

Yetki bakımından 7036 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca davalının yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemeleri yetkilidir.

EMSAL YÜKSEK MAHKEME KARARLARI

• Yargıtay 9. HD, 26.02.2020, 2017/16444 E., 2020/3080 K. — Karar oybirliğiyle verilmiştir. TBK m.420 uyarınca ibra sözleşmesinin yazılı olması, fesihten itibaren en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, alacağın tür ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır; bu unsurları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür. Gerçek tutarda ödeme içermeyen belgeler içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu kısıtlamalar yalnızca işçinin alacaklı olduğu durumlar için öngörülmüştür. 6098 sayılı TBK'nın yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden önce yapılan ibra sözleşmeleri yönünden ise geçersizlik sorununun Dairenin ilkeleri dahilinde değerlendirileceği belirtilmiş ve bu ilkeler arasında şunlar sayılmıştır: iş ilişkisi devam ederken düzenlenen ibra sözleşmeleri geçersizdir; tarih içermeyen ve fesihten sonra düzenlendiği anlaşılmayan ibranameye değer verilemez; varlığı şüpheli veya tartışmalı borçlar ibra konusu olamaz ve savunma ile işverenin diğer kayıtlarıyla çelişen ibraname geçersizdir; kısmi ödemede ibraya değer verilmez, ödeme makbuz hükmündedir ve miktar içeren ibranamenin çalışırken alınmış olması makbuz etkisini ortadan kaldırmaz; ihtirazi kayıt bulunması ibra iradesinin bulunmadığını gösterir.

HUKUKİ SEBEPLER

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.132, 420; 1475 sayılı İş Kanunu m.14; 4857 sayılı İş Kanunu m.120, Ek m.3; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, 5, 6, 7; 6100 sayılı HMK m.109, 119 ve ilgili sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER

1. [../../20..] tarihli ibraname (aslı davalıdan celbi talep olunur)
2. Müvekkile ait SGK hizmet dökümü ve işe giriş/çıkış bildirgeleri
3. İşyeri özlük dosyasının tamamı (celbi talep olunur)
4. Ücret bordroları, ücret hesap pusulaları
5. Ödemelere ilişkin banka hesap kayıtları ve dekontlar (celbi talep olunur)
6. Fesih bildirimi ve tebliğ belgesi
7. [../../20..] tarihli arabuluculuk son tutanağı
8. Tanık beyanları (isim ve adresleri ayrıca bildirilecektir)
9. Bilirkişi incelemesi, yemin, keşif ve her türlü yasal delil

Karşı tarafın sunacağı delillere karşı delil sunma hakkımız saklıdır.

SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda açıklanan ve Sayın Mahkemenizce resen gözetilecek nedenlerle;

1. Davalı işverence düzenlettirilen [../../20..] tarihli ibranamenin GEÇERSİZ olduğunun tespitine,
2. Davanın KABULÜ ile, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla [.......] TL bakiye işçilik alacağının, kıdem tazminatı bakımından fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi, diğer alacaklar bakımından temerrüt tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
3. İbranamede gösterilen ve banka aracılığıyla yapılmış ödemelerin makbuz hükmünde kabul edilerek mahsubuna,
4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına

karar verilmesini saygılarımızla vekâleten talep ederiz. [../../20..]

Davacı Vekili Av. [Ad Soyad] (İmza)

EKLER:

1. Vekâletname örneği
2. Arabuluculuk son tutanağı (asıl/onaylı örnek)
3. İbraname örneği
4. SGK hizmet dökümü
5. Ücret bordroları ve banka kayıtları