… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI'NA

ŞİKÂYETÇİ (MAĞDUR / SUÇTAN ZARAR GÖREN) : [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [...........]) — [Açık adres]

VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] ([Baro] Barosu, Sicil No: [.....]) — [Adres / KEP / UETS adresi]

ŞÜPHELİ : [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [...........]) — [Görev yaptığı kurum ve unvanı] — [Açık adres]

SUÇ : İrtikâp (TCK m.250)

SUÇ TARİHİ VE YERİ : [../../20..] — [açık adres]

AÇIKLAMALAR

1. Olay

Şüpheli, [kurum adı] bünyesinde [unvan] olarak görev yapan bir kamu görevlisidir.

Müvekkil, [../../20..] tarihinde [işin niteliği: ruhsat başvurusu, izin, denetim, ödeme, tahsis vb.] için anılan kuruma başvurmuştur.

Şüpheli, [görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak / görevinin sağladığı güveni kötüye kullanarak hileli davranışlarla / müvekkilin hatasından yararlanarak] müvekkilden [.....] TL [nakit / .....] menfaat [temin etmiş / temin edilmesi yolunda vaatte bulunulmasını sağlamıştır].

Müvekkil, haklı işinin gereği gibi, hiç veya en azından vaktinde görülmeyeceği endişesiyle kendisini mecbur hissederek bu menfaati temin etmiştir.

2. Suç vasfı

TCK m.250/1 uyarınca "Görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlanmasına veya bu yolda vaatte bulunulmasına bir kimseyi icbar eden kamu görevlisi, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kamu görevlisinin haksız tutum ve davranışları karşısında, kişinin haklı bir işinin gereği gibi, hiç veya en azından vaktinde görülmeyeceği endişesiyle, kendisini mecbur hissederek, kamu görevlisine veya yönlendireceği kişiye menfaat temin etmiş olması halinde, icbarın varlığı kabul edilir." (Bu fıkra 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun 86 ncı maddesiyle değiştirilmiştir.)

TCK m.250/2 uyarınca "Görevinin sağladığı güveni kötüye kullanmak suretiyle gerçekleştirdiği hileli davranışlarla, kendisine veya başkasına yarar sağlanmasına veya bu yolda vaatte bulunulmasına bir kimseyi ikna eden kamu görevlisi, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."

TCK m.250/3 uyarınca "İkinci fıkrada tanımlanan suçun kişinin hatasından yararlanarak işlenmiş olması halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur."

Somut olayda şüphelinin eylemi [m.250/1 / m.250/2 / m.250/3] kapsamında bulunmaktadır.

3. İcbar kavramı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 29.01.2013 tarihli ve 2012/5MD-1269 E., 2013/26 K. sayılı kararında; irtikâp suçunun, kamu görevlisinin, kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak, kendisine veya başkasına yarar sağlamaya veya vaat etmeye bir kimseyi icbar ya da ikna etmesi veya kanunen almaması gereken şeyi muhatabının hatasından yararlanarak alması ile oluştuğu belirtilmiştir.

Karara göre icbar kelimesi manevi cebir anlamındadır; cebir unsuru manevi tazyikle gerçekleşir ve mağdurda meydana getirilen korkunun etkisi altında suçun işlenmesi hâlinde icbar gerçekleşmiş sayılır. Maddi cebir kullanılması hâlinde ise eylem yağma suçunu oluşturur. Manevi cebrin belli bir şiddete ulaşması, ciddi olması ve mağdurun baskının etkisinden kolaylıkla kurtulma imkânının bulunmaması gerekir. Mağdurun iradesini baskı altında tutmaya elverişli olmak şartıyla, doğrudan doğruya veya dolaylı biçimde yapılan her türlü zorlayıcı hareket icbar kavramına dâhildir; icbarın manevi baskı oluşturmaya elverişli olup olmadığı somut olayın özellikleri ve nesnel koşullar nazara alınarak hâkim tarafından takdir edilir.

4. Nüfuzun kötüye kullanılması ve rüşvet ile ayrım

Anılan kararda, icbar suretiyle irtikâp suçunun gerçekleşmesinin kamu görevlisinin nüfuzunu kötüye kullanmasını gerektirdiği; nüfuzun, kamu görevlisinin görevinin verdiği yetki ve imkânlar nedeniyle sahip olduğu güç ve etkinlik, bunun kötüye kullanılmasının ise bu ayrıcalıklı üstün konumdan yararlanarak kendisine ya da başkasına yarar sağlaması olduğu açıklanmıştır.

Kararda ayrıca, 6352 sayılı Kanun'la TCK m.250/1'e yapılan eklemenin, aynı Kanun'la TCK m.257/3'ün yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği; bu değişiklikten sonra kamu görevlisinin görevi nedeniyle bir yarar sağlaması durumunda oluşan suçun ya rüşvet ya da irtikâp olabileceği belirtilmiştir. Kamu görevlisi haksız tutum ve davranışlara başvurarak karşı tarafın kendisine ya da yönlendireceği kişilere yarar sağlaması konusunda kendini mecbur hissetmesine yol açmışsa eylem icbar suretiyle irtikâbı oluşturabilir; icbar boyutuna varan bir baskı söz konusu olmayıp görevlinin yalnızca telkin, öneri ve teşvik niteliğindeki davranışlarına dayanarak yarar sağlanması durumunda ise rüşvet suçu gündeme gelir.

5. Cezada indirim

TCK m.250/4 uyarınca "İrtikap edilen menfaatin değeri ve mağdurun ekonomik durumu göz önünde bulundurularak, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir." (Bu fıkra 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun 86 ncı maddesiyle eklenmiştir.)

6. Soruşturma koşulu

TCK m.250'de şikâyet koşuluna yer verilmemiştir; suç re'sen soruşturulur. İşbu dilekçe CMK m.158 uyarınca ihbar ve şikâyet niteliğindedir. CMK m.253/1-(b)'de sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında bu suç yer almamaktadır.

7. Mağdur hakları

CMK m.234/1-(a) uyarınca müvekkilin soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteme, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme, CMK m.153'e uygun olmak koşuluyla vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve elkonulan ve muhafazaya alınan eşyayı inceletme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına kanunda yazılı usule göre itiraz hakları bulunmaktadır. CMK m.237/1 uyarınca mağdur, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunu bildirerek kamu davasına katılabilir.

HUKUKİ SEBEPLER

5237 sayılı TCK m.250; 5271 sayılı CMK m.135, 140, 153, 158, 160, 161, 234, 237, 253 ve sair mevzuat.

DELİLLER

1. Müvekkilin [kurum adı]'na yaptığı başvuru dosyasının tamamı ve işlem evrakı (celbi talep olunur)
2. Şüphelinin özlük dosyası ve görev tanımı (celbi talep olunur)
3. Şüpheli ile müvekkil arasındaki mesajlaşma ve arama kayıtları (HTS) (celbi talep olunur)
4. Menfaatin temin edildiğine ilişkin banka hesap hareketleri, havale/EFT dekontları (celbi talep olunur)
5. Ses ve görüntü kayıtları ile bunlara ilişkin bilirkişi incelemesi talebi
6. Kurum içi denetim ve müfettiş raporları (celbi talep olunur)
7. Tanık beyanları — [Ad Soyad, adres]
8. Her türlü yasal delil

EMSAL YÜKSEK MAHKEME KARARLARI — KONU BAŞLIKLARINA GÖRE

İcbar kavramı — manevi cebir Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 29.01.2013, 2012/5MD-1269 E., 2013/26 K.: "İcbar" kelimesi manevi cebir anlamındadır; cebir unsuru manevi tazyikle gerçekleşir. Mağdurda meydana getirilen korkunun etkisi altında suçun işlenmesi hâlinde icbar gerçekleşmiş sayılır. Manevi cebrin belli bir şiddete ulaşması, ciddi olması ve mağdurun baskının etkisinden kolaylıkla kurtulma imkânının bulunmaması gerekir.

Maddi cebir — yağma ile ayrım Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 29.01.2013, 2012/5MD-1269 E., 2013/26 K.: Maddi cebir kullanılması hâlinde eylem yağma suçunu oluşturur.

Rüşvet ile ayrım Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 29.01.2013, 2012/5MD-1269 E., 2013/26 K.: 6352 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten sonra kamu görevlisinin görevi nedeniyle bir yarar sağlaması durumunda oluşan suç ya rüşvet ya da irtikâp olabilir. İcbar boyutuna varan bir baskı söz konusu olmayıp görevlinin yalnızca telkin, öneri ve teşvik niteliğindeki davranışlarına dayanarak yarar sağlanması durumunda rüşvet suçu gündeme gelir.

Nüfuzun kötüye kullanılması Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 29.01.2013, 2012/5MD-1269 E., 2013/26 K.: Nüfuz, kamu görevlisinin görevinin verdiği yetki ve imkânlar nedeniyle sahip olduğu güç ve etkinliktir; bunun kötüye kullanılması ise bu ayrıcalıklı üstün konumdan yararlanarak kendisine ya da başkasına yarar sağlamasıdır.

SONUÇ VE İSTEM

Şüpheli hakkında soruşturma başlatılarak, kurum kayıtları ile iletişim ve banka kayıtlarının celbi ve kamu davası açılması suretiyle cezalandırılmasını saygılarımızla talep ederiz. [../../20..]

Şikâyetçi Vekili Av. [Ad Soyad] (İmza)