… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI'NA

ŞİKÂYETÇİ (İHBAR EDEN / SUÇTAN ZARAR GÖREN) : [Ad Soyad / Kurum unvanı] (T.C. Kimlik No / Vergi No: [...........]) — [Açık adres]

VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] ([Baro] Barosu, Sicil No: [.....]) — [Adres / KEP / UETS adresi]

ŞÜPHELİLER : 1- [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [...........]) — [Açık adres] 2- [Tüzel kişi unvanı] yetkilileri (Vergi No: [...........]) — [Açık adres]

SUÇ : Çevrenin kasten kirletilmesi (TCK m.181)

SUÇ TARİHİ VE YERİ : [../../20..] — [açık adres / ada-parsel / mevkii]

AÇIKLAMALAR

1. Olay

Şüpheli [../../20..] tarihinde, [tesis / işletme / şantiye adı ve adresi]nde oluşan [atık türü: arıtma çamuru / kimyasal atık / hafriyat atığı / sıvı atık / baca gazı] niteliğindeki atık veya artıkları, [arıtma tesisinden geçirmeksizin / izinsiz olarak / ruhsatsız sahaya] [toprağa / suya / havaya] vermiştir.

Söz konusu deşarj/boşaltma [dere / göl / tarım arazisi / mera / yerleşim yeri] olan [yer adı] mevkiinde gerçekleşmiş; [../../20..] tarihinde [kolluk / belediye zabıtası / Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü] tarafından tespit edilmiştir.

2. Suç vasfı

TCK m.181/1 uyarınca "İlgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırı olarak ve çevreye zarar verecek şekilde, atık veya artıkları toprağa, suya veya havaya kasten veren kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."

TCK m.181/2 uyarınca "Atık veya artıkları izinsiz olarak ülkeye sokan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."

TCK m.181/3 uyarınca "Atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza iki katı kadar artırılır."

TCK m.181/4 uyarınca "Bir ve ikinci fıkralarda tanımlanan fiillerin, insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek niteliklere sahip olan atık veya artıklarla ilgili olarak işlenmesi halinde, beş yıldan az olmamak üzere hapis cezasına ve bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur."

TCK m.181/5 uyarınca "Bu maddenin iki, üç ve dördüncü fıkrasındaki fiillerden dolayı tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur."

3. Suçun oluşma anı ve teknik usullere aykırılık

Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 20.05.2025 tarihli ve 2023/2715 E., 2025/9417 K. sayılı kararında; "Türk Ceza Kanununun 181/1. maddesinde suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır." denilmiştir.

Aynı kararda, fıkrada sözü edilen "ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık" hâlinin; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ve 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunlara dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme ve uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade ettiği belirtilmiştir.

Anılan kararda ayrıca; 2872 sayılı Kanun'un 2 nci maddesine göre atığın "herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde", alıcı ortamın ise "hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemler" olduğu ifade edilmiştir.

Somut olayda; şüphelinin [hangi yönetmelik hükmüne aykırı davrandığı], verilen maddenin atık/artık niteliği, verildiği alıcı ortam ve fiilin çevreye zarar verecek nitelikte olup olmadığı hususlarında bilirkişi incelemesi yaptırılması talep olunur.

4. Nitelikli hâller ve tüzel kişi sorumluluğu

[Atık veya artıkların toprakta/suda/havada kalıcı özellik gösterip göstermediği TCK m.181/3 bakımından] tespit edilmelidir. [Atığın insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine ya da hayvan veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek nitelikte olup olmadığı TCK m.181/4 bakımından] araştırılmalıdır.

Fiilin bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlendiğinin belirlenmesi hâlinde, TCK m.181/5 uyarınca ilgili tüzel kişi hakkında TCK m.60'ta düzenlenen tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerinin uygulanması talep olunur.

5. Soruşturma koşulu

TCK m.181'de şikâyet koşuluna yer verilmemiştir; suç re'sen soruşturulur. İşbu dilekçe CMK m.158 uyarınca ihbar ve şikâyet niteliğindedir. CMK m.253/1-(b)'de sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında bu suç yer almamaktadır.

6. Suçtan zarar görenin hakları

CMK m.234/1-(a) uyarınca müvekkilin soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteme, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme, CMK m.153'e uygun olmak koşuluyla vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve elkonulan ve muhafazaya alınan eşyayı inceletme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz hakları bulunmaktadır. CMK m.237/1 uyarınca kovuşturma evresinde kamu davasına katılma hakkı saklıdır.

HUKUKİ SEBEPLER

5237 sayılı TCK m.60, 181; 2872 sayılı Çevre Kanunu m.2; 5271 sayılı CMK m.153, 158, 160, 161, 234, 237, 253 ve sair mevzuat.

DELİLLER

1. Kolluk / zabıta olay yeri tespit tutanağı ve fotoğraf, video kayıtları
2. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü denetim ve tespit raporları (celbi talep olunur)
3. Numune alma tutanakları ve laboratuvar analiz raporları (celbi talep olunur)
4. Tesise ait çevre izni, deşarj izni ve atık yönetim planı belgeleri (celbi talep olunur)
5. Bilirkişi incelemesi (atık niteliği, teknik usullere aykırılık, kalıcılık ve zarar verme yeteneği yönünden)
6. Tanık beyanları — [Ad Soyad, adres]
7. Tüzel kişiye ait ticaret sicil kayıtları ve yetkili listesi (celbi talep olunur)
8. Şüphelilerin adli sicil kayıtları
9. Her türlü yasal delil

EMSAL YÜKSEK MAHKEME KARARLARI — KONU BAŞLIKLARINA GÖRE

Suçun maddi unsuru ve oluşma anı Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 20.05.2025, 2023/2715 E., 2025/9417 K.: TCK m.181/1'de düzenlenen fiil, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak ve çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortam olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir; suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşur.

Teknik usullere aykırılık ve atık - alıcı ortam kavramları Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 20.05.2025, 2023/2715 E., 2025/9417 K.: Teknik usullere aykırılık, 2872 sayılı Çevre Kanunu başta olmak üzere ilgili kanunlara dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerde yer alan arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme ve uzaklaştırma yükümlülüklerine aykırı davranmayı ifade eder; atık ve alıcı ortam kavramları 2872 sayılı Kanun'un 2 nci maddesindeki tanımlara göre belirlenir.

SONUÇ VE İSTEM

Şüpheliler hakkında soruşturma başlatılarak, olay yerinden numune alınması ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle kamu davası açılması, fiilin bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlendiğinin belirlenmesi hâlinde TCK m.181/5 uyarınca tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirlerine hükmedilmesi hususunun gözetilmesini saygılarımızla talep ederiz. [../../20..]

Şikâyetçi Vekili Av. [Ad Soyad] (İmza)