… NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE

DAVACI : [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [...........]) [Açık adres]

VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] ([Baro] Barosu, Sicil No: [.....]) [Adres / KEP / UETS adresi]

DAVALI : [Ad Soyad / Unvan] (T.C. Kimlik / MERSİS No: [...........]) [Açık adres]

MİRASBIRAKAN : [Ad Soyad] — Ölüm tarihi: [../../20..]

KONU : Mirasbırakanın saklı payı zedeleyen tasarruflarının, fazlaya ilişkin haklarımız ve HMK m.109/4 uyarınca talep artırım hakkımız saklı kalmak kaydıyla, şimdilik [.......] TL üzerinden TENKİSİ talebidir.

DAVA DEĞERİ : Şimdilik [.......] TL

AÇIKLAMALAR

1. Mirasçılık sıfatı ve saklı pay

Mirasbırakan [Ad Soyad], [../../20..] tarihinde vefat etmiş olup müvekkil [altsoyu / ana-babasından biri / sağ kalan eşi] sıfatıyla saklı paylı mirasçıdır.

TMK m.505/1 uyarınca "Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan miras bırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir."

TMK m.506 uyarınca saklı pay oranları: altsoy için yasal miras payının yarısı; ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri; sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçü.

2. Saklı payı zedeleyen tasarruflar

Mirasbırakan, aşağıdaki tasarruflarla müvekkilin saklı payını zedelemiştir:

• Tarih: [../../20..] · Tasarruf: [Bağış / ölünceye kadar bakma / vasiyetname] · Konu: [Taşınmaz — ada/parsel] · Lehine: [Davalı]
• Tarih: [../../20..] · Tasarruf: [Bağış] · Konu: [Banka hesabı / araç] · Lehine: [Davalı]

3. Tenkis davasının hukuki niteliği ve koşulları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2022/380 E., 2024/192 K. sayılı ve 24.04.2024 tarihli kararında tenkis davasının esasları kapsamlı biçimde ortaya konulmuştur:

• Mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünün sınırını, saklı pay sahibi mirasçıların saklı payları oluşturur; serbestçe tasarruf edebileceği kısım, saklı paylar toplamı dışında kalan kısımdır.
• TMK m.560 ve devamında düzenlenen tenkis davası, mirasbırakanın saklı payı ihlâl eden sağlararası veya ölüme bağlı kazandırmalarının yasal sınıra indirilmesini sağlayan yenilik doğurucu bir dava niteliğindedir; dava sonucunda tasarruflar mirasın açıldığı tarihten itibaren hüküm doğurmak üzere, saklı payı aştığı ölçüde geçersiz olur.
• TMK m.560 uyarınca "Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler." Mirasçılar temlik dışı terekeden saklı paylarını elde edebiliyorlarsa tenkis davası açılamaz. Saklı payın zedelenip zedelenmediği, mirasın açıldığı tarihteki terekenin durumuna göre belirlenir.
• Mirasbırakanın tasarruf nisabını aşan tüm ölüme bağlı tasarrufları tenkise tâbi iken, sağlararası tasarrufları yalnızca TMK m.565'te sayılan gruplardan birine girmesi hâlinde tenkise tâbidir.

4. Net terekenin (tenkise esas terekenin) hesaplanması

Anılan HGK kararında belirtildiği üzere; net terekenin hesaplanabilmesi için mirasbırakanın malvarlığının aktifine, denkleştirmeye tâbi tasarrufları (TMK m.669), tenkise tâbi sağlararası tasarrufları (TMK m.508, 565) ile hayat sigortası satın alma bedeli (TMK m.509, 567) eklenir. Buna karşılık tenkise tâbi ölüme bağlı tasarruflar net terekenin hesabında aktife eklenmez; zira bu tasarruflar miras açıldığı anda henüz terekeden çıkmamıştır.

TMK m.507/2 uyarınca hesap yapılırken mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri, mirasbırakan ile birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimselerin üç aylık geçim giderleri terekeden indirilir.

5. Tenkis sırası

4721 sayılı TMK'nın 570. maddesi uyarınca tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar, önce ölüme bağlı tasarruflardan; bu yetmezse, en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye gidilmek üzere sağlararası kazandırmalardan yapılır. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar en son sırada tenkis edilir. Mirasbırakanın birden çok kişiye değişik zamanlarda kazandırmada bulunması hâlinde bu sıra uygulanır; kazandırmalar ayrı ayrı zamanlarda fakat aynı kişiye yapılmışsa sıra kuralı işlemez.

6. Saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacı

TMK m.565'in 4. bendi uyarınca mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar ölüme bağlı tasarruflar gibi tenkise tâbidir. Anılan HGK kararında belirtildiği üzere:

• Bu bent kapsamında bir sağlararası tasarrufun tenkis edilebilmesi için saklı payın ihlâli yanında, tasarrufun saklı pay kurallarını ihlâl etmek amacıyla yapılmış olması gerekir. Aranacak olan yalnızca kazandırmada bulunanın amacıdır; kazandırma yapılanın aynı kasıtla davranması veya saklı payın ihlâl edileceğini bilmesi gerekmez.
• Saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacı, tanık ve yemin de dâhil olmak üzere her türlü delille ispatlanabilir.
• Bu amacın belirlenmesinde Yargıtay'ın dikkate aldığı ölçütler: malvarlığının tamamının veya büyük bir bölümünün elden çıkarılması, taşınmazların değerinin çok altında satılması, karma bağışlama yapılması, bağışlamanın görünüşteki muvazaalı satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesinin arkasına gizlenmesi, kız çocuklarından mal kaçırılarak erkek çocuklara verilmesi, kazandırma yapılan kişiyle mirasbırakan arasında yakın hısımlık bulunması, yalnızca ikinci eşten olan çocuklara kazandırmalarda bulunulması.

Somut olayda [hangi ölçütlerin gerçekleştiği — somut olgularla].

7. Hak düşürücü süre

TMK m.571/1 uyarınca "Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer." Aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca "Tenkis iddiası, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir."

Müvekkil, saklı payının zedelendiğini [../../20..] tarihinde [nasıl öğrendiği] ile öğrenmiş olup işbu dava bir yıllık süre içinde açılmıştır; on yıllık süre de dolmamıştır.

8. Görev ve yetki

Tenkis davası asliye hukuk mahkemesinde görülür. 6100 sayılı HMK'nın 11. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi, terekenin paylaşılmasına, miras sebebiyle istihkak ve mirasla ilgili sair davalar bakımından kesin yetkilidir; işbu dava bu nedenle mirasbırakanın son yerleşim yeri olan [.....] mahkemesinde açılmıştır.

EMSAL YÜKSEK MAHKEME KARARLARI

• Yargıtay HGK, 24.04.2024, 2022/380 E., 2024/192 K. (oy çokluğu; özet çoğunluk gerekçesinden) — Tenkis davası, saklı payı ihlâl eden kazandırmaların yasal sınıra indirilmesini sağlayan yenilik doğurucu bir davadır; tasarruflar mirasın açıldığı tarihten itibaren, saklı payı aştığı ölçüde geçersiz olur. Saklı payın zedelenip zedelenmediği mirasın açıldığı tarihteki tereke üzerinden belirlenir; mirasçı temlik dışı terekeden saklı payını alabiliyorsa dava açılamaz. Net terekenin aktifine TMK m.669 denkleştirmeye tâbi tasarruflar, m.508 ve 565 kapsamındaki sağlararası tasarruflar, m.509 ve 567 kapsamındaki hayat sigortası satın alma bedeli eklenir; tenkise tâbi ölüme bağlı tasarruflar eklenmez. Tenkiste sıra bakımından önce ölüme bağlı tasarruflar, sonra en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye gidilmek üzere sağlararası kazandırmalar tenkis edilir. TMK m.565/4 bakımından aranan yalnızca kazandıranın amacıdır ve bu amaç tanık ve yemin dâhil her türlü delille ispatlanabilir.

HUKUKİ SEBEPLER

4721 sayılı TMK m.505, 506, 507, 508, 509, 560, 562, 565, 567, 570, 571, 669; 6100 sayılı HMK m.11/1-a, 109, 119 ve ilgili sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER

1. Mirasbırakanın ve tarafların kapsamlı nüfus kayıtları (celbi talep olunur)
2. Mirasçılık belgesi
3. Mirasbırakana ait tapu kayıtları, akit tabloları ve tapu dayanak belgeleri (celbi talep olunur)
4. Mirasbırakana ait banka hesap hareketleri, araç ve şirket kayıtları (celbi talep olunur)
5. [Vasiyetname / ölünceye kadar bakma sözleşmesi ve tereke dosyası (celbi talep olunur)]
6. Keşif ve uzman bilirkişi incelemesi (değerleme ve tenkis hesabı)
7. Tanık beyanları ve yemin
8. Her türlü yasal delil

SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davanın KABULÜ ile mirasbırakanın saklı payı zedeleyen tasarruflarının, fazlaya ilişkin haklarımız ve HMK m.109/4 uyarınca talep artırım hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [.......] TL üzerinden TENKİSİNE,
2. Tenkis edilen değerin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline [veya: tapu kaydının saklı payı aşan kısım yönünden iptali ile müvekkil adına tesciline],
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına

karar verilmesini saygılarımızla vekâleten talep ederiz. [../../20..]

Davacı Vekili Av. [Ad Soyad] (İmza)

EKLER:

1. Vekâletname örneği
2. Mirasçılık belgesi
3. Tapu kayıt örnekleri